Bombardier CRJ705 to jedna z wariantów rodziny odrzutowych samolotów regionalnych CRJ, zaprojektowana z myślą o obsłudze połączeń krótkiego i średniego zasięgu. Ten model powstał jako rozwiązanie łączące sprawdzone rozwiązania konstrukcyjne z elastycznością konfiguracji kabiny, dzięki czemu zyskał popularność wśród przewoźników poszukujących samolotu mieszczącego się w regulacjach operacyjnych i umowach zbiorowych. Poniższy tekst przybliża historię, cechy techniczne, parametry eksploatacyjne oraz najważniejsze informacje użytkowe dotyczące CRJ705.

Historia powstania i kontekst rozwojowy

Rodzina CRJ (Canadair Regional Jet) ma swoje korzenie w końcu XX wieku i stała się jednym z najważniejszych produktów kanadyjskiego przemysłu lotniczego. Na bazie wcześniejszych serii CRJ100/200 Bombardier opracował większe i bardziej zaawansowane konstrukcje, oznaczone jako CRJ700/900/1000. Wariant oznaczony jako CRJ705 został wprowadzony jako odpowiedź na potrzeby rynku, w szczególności przewoźników amerykańskich, którzy ze względu na zapisy umów przewozowych i tzw. „scope clauses” wymagały samolotów mieszczących się w limicie liczby miejsc.

CRJ705 nie był osobną, całkowicie od podstaw zaprojektowaną maszyną, lecz raczej adaptacją istniejących rozwiązań z rodziny CRJ700/900. Dzięki temu producent mógł zaoferować klientom samolot o znanej niezawodności i sprawdzonych parametrach, jednocześnie dostosowując układ siedzeń i pewne elementy wyposażenia, aby spełnić konkretne wymogi rynkowe.

Ramy czasowe

Prace nad rozwojem rodziny CRJ trwały od połowy lat 90. i przyniosły kolejne warianty na początku XXI wieku. Warianty serii 700/900 zaczęły wchodzić do służby na przełomie XX i XXI wieku, a warianty konfiguracyjne takie jak CRJ705 pojawiły się w następnej dekadzie jako odpowiedź na zmieniające się wymagania operatorów i rynek lotów regionalnych. Wprowadzenie CRJ705 do eksploatacji miało miejsce stopniowo, w miarę jak przewoźnicy zamawiali i konfigurowali dostępne airframe’y zgodnie z własnymi potrzebami.

Budowa, konstrukcja i napędy

CRJ705 bazuje na konstrukcji typu wąskokadłubowego samolotu regionalnego z tylnym mocowaniem silników i charakterystycznym układem skrzydeł o dużej sprawności aerodynamicznej. Wśród kluczowych elementów konstrukcyjnych znajdują się wzmocniony kadłub, nowoczesne profile skrzydła oraz systemy awioniczne ułatwiające operacje na krótkich trasach.

• Silniki: Samolot jest napędzany dwoma turbofanami rodziny GE CF34, co zapewnia dobrą relację mocy do masy oraz sprawdzoną niezawodność. Silniki CF34 są powszechnie stosowane w rodzinie CRJ i ich wersje dostosowane są do konkretnego wariantu.
• Układ kabiny: Typowa konfiguracja CRJ705 przewiduje ustawienie siedzeń w układzie 2+2, bez środkowego miejsca w rzędach — układ ten sprzyja komfortowi na krótkich trasach i skraca czas wsiadania i wysiadania.
• Awionika: Modernizowane systemy pokładowe oraz kompatybilność z procedurami liniowymi sprawiają, że CRJ705 jest względnie prosty w integracji z flotą operatorów już posiadających inne warianty CRJ.

Materiały i ergonomia

Konstrukcja kadłuba i skrzydeł wykorzystuje stopy aluminium oraz kompozyty w miejscach, gdzie wymagane jest obniżenie masy. Kabina pasażerska zaprojektowana została z naciskiem na optymalizację przestrzeni i komfort podróży na krótkich dystansach — schowki bagażowe, ergonomiczne fotele oraz oświetlenie wpływają na odbiór przez pasażerów. Dla przewoźników ważne jest także łatwe utrzymanie i obsługa techniczna, co producent uwzględnił w projekcie.

Specyfikacja pasażerska i ładunkowa

Jednym z kluczowych powodów istnienia wersji CRJ705 jest możliwość konfiguracji kabiny z ograniczoną liczbą miejsc, co miało znaczenie zwłaszcza dla operatorów w Stanach Zjednoczonych. Typowa konfiguracja przewiduje około 70 miejsc pasażerskich w układzie jednoklasowym, choć w zależności od aranżacji i standardu wyposażenia liczba ta może się nieco różnić.

• Pojemność pasażerska: Zwykle ok. 70 miejsc; niektóre konfiguracje mogą mieścić niewiele więcej, jeśli operator zdecyduje się na ciasniejsze ustawienie siedzeń.
• Przestrzeń bagażowa: Bagaż podpokładowy i schowki nadgłówne dostosowane do typowych oczekiwań na trasach regionalnych; możliwość przewozu ładunków cargo w niewielkich ilościach jako cargo belly.
• Komfort: Fotele zaprojektowane raczej z myślą o krótkich lotach — nacisk na trwałość i łatwość czyszczenia, przy zachowaniu akceptowalnego komfortu pasażerów.

Osiągi i zasięg

CRJ705, podobnie jak inne warianty z rodziny CRJ, przeznaczony jest do obsługi relacji krajowych oraz krótkich tras międzynarodowych. Dzięki wydajnym silnikom i dobrej aerodynamice maszyna charakteryzuje się korzystnymi osiągami startowymi i lądowania, co pozwala na operacje z mniejszych portów lotniczych.

• Prędkość przelotowa: Prędkość przelotowa typowo mieści się w granicach Mach ~0.75–0.78, co jest standardem dla samolotów regionalnych tej klasy.
• Zasięg: W praktycznych zastosowaniach zasięg CRJ705 pozwala na wykonywanie lotów o długości kilku setek do ponad tysiąca kilometrów bez tankowania; przy pełnym obciążeniu wariant ten sprawdza się najlepiej na trasach regionalnych.
• Start i lądowanie: Krótkie odcinki startowe i dobre właściwości do lądowania czynią ten model odpowiednim do operacji z portów o ograniczonej infrastrukturze.

Eksploatacja, koszty i logistyka

Jednym z głównych atutów CRJ705 jest ekonomika operacji na krótkich trasach. Mniejsze zużycie paliwa w porównaniu z większymi samolotami wąskokadłubowymi, niższe koszty godzinowe oraz dostępność części zamiennych w ramach rodziny CRJ czynią ten model atrakcyjnym dla linii regionalnych.

Dla operatorów ważne są:

• Koszty operacyjne: Niższe niż w przypadku większych samolotów, szczególnie przy wysokim poziomie wypełnienia kabiny.
• Szkolenie i utrzymanie: Możliwość wykorzystania wspólnych procedur i części z innymi egzemplarzami rodziny CRJ zmniejsza nakłady związane ze szkoleniem załóg i logistyką techniczną.
• Elastyczność: Łatwość dostosowania konfiguracji do specyfiki rynku pozwala przewoźnikom optymalizować ofertę.

Główne zastosowania i operatorzy

CRJ705 spotykany jest przede wszystkim w strukturach linii regionalnych oraz przewoźników wykonujących loty na zlecenie głównych linii. Dzięki swojej konstrukcji i standardom bezpieczeństwa, sprawdza się na połączeniach typu point-to-point oraz w siatkach, gdzie częstotliwość, a nie jednorazowa pojemność, jest kluczowa.

Wśród operatorów, którzy korzystali z wariantów rodziny CRJ można wymienić zarówno mniejsze linie regionalne, jak i spółki obsługujące marki większych przewoźników. Charakterystycznym elementem jest wykorzystanie tych samolotów przez operatorów wykonujących loty pod markami większych linii lotniczych, gdzie CRJ705 spełniał wymagania umów i operacji.

Bezpieczeństwo i certyfikacja

CRJ705, bazując na konstrukcji rodziny CRJ, przeszedł szereg testów i certyfikacji wymaganych przez instytucje lotnicze. Systemy redundantne, sprawdzone silniki oraz procedury eksploatacyjne zapewniają wysoki poziom bezpieczeństwa. Regularne przeglądy i programy utrzymania są kluczowe dla zachowania pełnej sprawności floty.

• Procedury awaryjne: Oparte na dobrze udokumentowanych standardach rodziny CRJ.
• Szkolenia załóg: Wiele procedur i scenariuszy awaryjnych jest wspólnych dla innych wariantów CRJ, co upraszcza proces przygotowania personelu.

Redistribucja rynku i przyszłość

W miarę rozwoju rynku lotnictwa regionalnego oraz pojawienia się nowych, bardziej paliwooszczędnych modeli, rola starszych wariantów CRJ może ulegać przekształceniom. Niemniej jednak wiele egzemplarzy pozostawało w eksploatacji z powodu niskich kosztów utrzymania i odpowiedniej konfiguracji dla specyficznych zadań.

Modernizacje, takie jak wymiana awioniki, ulepszenia kabiny czy dostosowanie silników, przedłużają okres przydatności tego typu samolotów. Z drugiej strony rosnące wymagania środowiskowe i ekonomiczne mogą przyspieszyć proces stopniowego wycofywania najstarszych jednostek na korzyść nowszych, bardziej efektywnych modeli.

Podsumowanie

Bombardier CRJ705 jest przykładem rozwiązania konstrukcyjnego, które powstało w odpowiedzi na konkretne potrzeby rynku regionalnego. Dzięki wykorzystaniu sprawdzonych elementów z rodziny CRJ, model ten łączył niezawodność, ekonomię i elastyczność eksploatacji. Jego konstrukcja oparta na wydajnych silnikach CF34, optymalnej aerodynamice i ergonomicznej kabinie sprawiła, że stał się cenionym wyborem dla przewoźników obsługujących krótkie i średnie trasy.

CRJ705 pozostaje interesującym przykładem tego, jak modyfikacje istniejących platform mogą odpowiadać na regulacje rynkowe i wymagania operatorów, oferując jednocześnie satysfakcjonujący poziom komfortu dla pasażerów oraz akceptowalne koszty operacyjne dla linii lotniczych. Jego historia wpisuje się w szerszy kontekst rozwoju lotnictwa regionalnego na przełomie XX i XXI wieku.

Najważniejsze słowa kluczowe: Bombardier, CRJ705, regionalny, samolot, pasażerów, silniki, CF34, zasięg, kabina, operatorzy.