Comac C919 to jedno z najbardziej ambitnych przedsięwzięć chińskiego przemysłu lotniczego — projekt mający na celu stworzenie konkurenta dla popularnych samolotów jednokorytarzowych od Airbus i Boeing. Ten odrzutowiec wprowadza do gry nowe możliwości produkcyjne i technologiczne w Chinach oraz symbolizuje dążenie do zmniejszenia zależności od zagranicznych dostawców. W poniższym tekście przyjrzymy się historii powstania, podstawowym parametrom technicznym, procesowi certyfikacji i eksploatacji oraz wyzwaniom i perspektywom dla tego modelu.

Historia i przebieg prac nad projektem

Program rozwoju samolotu został zainicjowany przez państwowe konsorcjum COMAC (Commercial Aircraft Corporation of China) jako część długofalowej strategii rozwoju własnego przemysłu lotniczego. Oficjalne prace nad projektem C919 rozpoczęły się w drugiej połowie lat 2000., a formalne ogłoszenie programu datuje się na lata 2008–2010. Pierwszy prototyp został publicznie zaprezentowany podczas ceremonii roloutu 2 listopada 2015 roku. Po okresie intensywnych przygotowań i prób naziemnych samolot odbył swój pierwszy lot testowy 5 maja 2017 roku z lotniska w Szanghaju.

Prace rozwojowe obejmowały współpracę wielu dostawców zarówno krajowych, jak i zagranicznych. Wstępne etapy projektu polegały na adaptacji sprawdzonych rozwiązań konstrukcyjnych i integracji nowoczesnych systemów awioniki. W miarę postępu prac rosnące znaczenie zyskały elementy krajowe, a COMAC intensywnie rozwijał technologiczne zaplecze produkcyjne oraz łańcuch dostaw w Chinach.

Konstrukcja i charakterystyka techniczna

C919 jest samolotem pasażerskim klasy jednokorytarzowej, zaprojektowanym do obsługi połączeń krótkiego i średniego zasięgu. Konstrukcja łączy elementy znane z konkurencyjnych modeli z własnymi rozwiązaniami inżynieryjnymi.

Wymiary i pojemność

• Długość i rozpiętość: typowe rozmiary porównywalne z Airbus A320 i Boeing 737.
• Licencja miejsc: standardowe konfiguracje mieszczą zwykle od 158 do 174 pasażerów w układzie dwu-klasowym; w układzie jednoklasowym maksymalna liczba miejsc może zbliżać się do około 190, zależnie od konfiguracji.
• Zasięg: typowy zasięg eksploatacyjny plasuje się w przedziale kilku tysięcy kilometrów, co czyni C919 odpowiednim do tras krajowych i regionalnych oraz niektórych połączeń międzynarodowych.

Napęd i systemy

Początkowe serie C919 zostały wyposażone w silniki CFM LEAP-1C, co było rozwiązaniem opartym na sprawdzonych modułach od międzynarodowego dostawcy. Równolegle COMAC i chińskie koncerny rozwijają krajowy silnik pasażerski (m.in. projekt CJ-1000A), którego wprowadzenie ma uniezależnić produkcję od zewnętrznych partnerów i zwiększyć udział komponentów krajowych w kolejnych wersjach samolotu.

Awionika i systemy pokładowe

Awionika C919 pochodzi w dużej mierze od międzynarodowych producentów, a systemy sterowania lotem wykorzystują rozwiązania typu fly-by-wire. Kabina pasażerska została zaprojektowana z myślą o komforcie i efektywności obsługi, z nowoczesnymi układami oświetlenia, warunkami akustycznymi zoptymalizowanymi pod względem hałasu oraz przestrzenią bagażową dostosowaną do wymagań linii lotniczych.

Proces certyfikacji i wejście do eksploatacji

Uzyskanie certyfikatu typu jest jednym z kluczowych etapów umożliwiających komercyjne wejście do służby. C919 przeszedł długie i złożone próby, w których sprawdzano zgodność konstrukcji z normami bezpieczeństwa i niezawodności. W 2022 roku samolot uzyskał ważne krajowe pozwolenia i certyfikaty od chińskich władz lotniczych (CAAC), co otworzyło drogę do komercyjnego użytkowania.

Po uzyskaniu niezbędnych pozwoleń chińskie linie lotnicze rozpoczęły stopniowe wdrażanie C919 do swojej floty. Pierwsze komercyjne rejsy z udziałem tego typu samolotu odbyły się w 2023 roku, realizowane przez przewoźników krajowych. Wprowadzenie do eksploatacji było usprawniane przez programy testowe i szkoleniowe dla załóg oraz personelu obsługi technicznej.

Produkcja, zamówienia i rynek

Produkcja C919 odbywa się głównie w Chinach, w zakładach COMAC zlokalizowanych w Szanghaju i innych ośrodkach przemysłowych. Firma rozwija linie montażowe, nadzoruje kontrolę jakości i stara się rozbudować bazę dostaw w kraju.

• Zamówienia: C919 zgromadził znaczące zainteresowanie ze strony krajowych linii lotniczych, leasingodawców oraz instytucji państwowych. W wielu przypadkach zamówienia miały formę listów intencyjnych i umów ramowych, które będą stopniowo przekładać się na dostawy seryjne.
• Rynki zbytu: początkowa koncentracja jest na rynku chińskim, ale COMAC planuje ekspansję na rynki azjatyckie i inne regiony, pod warunkiem uzyskania międzynarodowych certyfikatów i akceptacji przez zagranicznych przewoźników.

Konkurencja i pozycja na rynku

Comac C919 wchodzi na rynek z bezpośrednią konkurencją w postaci modeli takich jak Airbus A320neo i Boeing 737 MAX. Te platformy długo dominowały segment samolotów jednokorytarzowych, oferując sprawdzone rozwiązania eksploatacyjne i szeroką sieć serwisową. Aby skutecznie konkurować, C919 musi zaoferować porównywalną niezawodność, efektywność paliwową oraz atrakcyjne warunki zakupu i serwisowania.

W warunkach rynkowych istotne są także czynniki polityczne i ekonomiczne. Preferencje lokalnych przewoźników wobec krajowego produktu oraz wsparcie państwa zwiększają szanse C919 na znaczący udział w rodzimej flocie. Jednak na rynkach międzynarodowych przeszkodą są nadal wymagania certyfikacyjne oraz zaufanie przewoźników do nowego dostawcy.

Wyzwania technologiczne i regulacyjne

Do najważniejszych wyzwań należą:

• Uzyskanie międzynarodowych certyfikatów (np. EASA, FAA) — niezbędnych do szerokiej ekspansji zagranicznej.
• Zwiększenie udziału części krajowych w łańcuchu dostaw bez obniżenia jakości i niezawodności.
• Rozwój własnych silników i systemów — aby uniezależnić się od zagranicznych producentów i zoptymalizować koszty eksploatacji.
• Budowanie globalnej sieci obsługi posprzedażowej i dostępności części zamiennych.

Perspektywy rozwoju i warianty

COMAC planuje dalszy rozwój rodziny C919 poprzez modernizacje, poprawę parametrów ekonomicznych i ewentualne warianty o zwiększonym zasięgu lub zmodyfikowanej pojemności. Równolegle rozwijane są inne programy w katalogu przedsiębiorstwa, w tym większe samoloty dalekiego zasięgu (współprace międzynarodowe). Sukces C919 może przyspieszyć kolejne inwestycje i zwiększyć reputację chińskiego sektora lotniczego na arenie międzynarodowej.

Znaczenie strategiczne i wpływ na branżę

Wprowadzenie C919 ma szersze implikacje niż tylko rywalizacja produktowa. Samolot jest instrumentem strategicznym w polityce przemysłowej Chin, służącym budowaniu niezależności technologicznej i eksportu zaawansowanych produktów. Dla światowego rynku lotniczego oznacza to potencjalne zwiększenie konkurencji cenowej i nowe opcje dla przewoźników oraz leasingodawców.

Podsumowanie

Comac C919 to przykład ambitnego projektu narodowego, który łączy elementy inżynieryjne, geopolityczne i gospodarcze. Jego historia obejmuje lata intensywnych prac badawczo-rozwojowych, pierwszy lot w 2017 roku, etap uzyskiwania krajowych certyfikatów i pierwsze komercyjne rejsy w kolejnych latach. Samolot oferuje pojemność typową dla segmentu jednokorytarzowego (zwykle 158–174 pasażerów), napędzany początkowo silnikami LEAP-1C, z perspektywą zastąpienia części napędu krajowymi rozwiązaniami. Największe wyzwania to zdobycie międzynarodowych certyfikatów, rozwój sieci serwisowej oraz umocnienie pozycji na rynkach zagranicznych.

W dłuższej perspektywie powodzenie C919 może przyczynić się do zmiany krajobrazu branży lotniczej, oferując alternatywę wobec ugruntowanych producentów i wspierając rozwój lokalnego przemysłu lotniczego. Ostatecznie jego sukces zależeć będzie od zdolności COMAC do zapewnienia niezawodności, efektywności kosztowej i globalnego wsparcia posprzedażowego — elementów, które decydują dziś o konkurencyjności w sektorze lotniczym.