Embraer ERJ135 to kompaktowy samolot pasażerski zaprojektowany z myślą o krótkodystansowych połączeniach regionalnych. Należy do rodziny ERJ-145, jednak wyróżnia się skróconym kadłubem i mniejszą liczbą miejsc, co sprawia, że jest interesującą propozycją dla przewoźników obsługujących trasy o niższym popycie. W artykule przeanalizuję jego historię, najważniejsze dane techniczne, eksploatację oraz znaczenie w rozwoju transportu lotniczego.

Historia i powstanie

Geneza ERJ135 sięga drugiej połowy XX wieku, kiedy to brazylijska firma Embraer rozpoczęła prace nad rodziną krótkodystansowych odrzutowców pasażerskich mających uzupełnić ofertę regionalnych maszyn. Potrzeba rynku była jasna: przewoźnicy wymagali ekonomicznego, niezawodnego samolotu o niewielkiej pojemności, zdolnego do operowania na krótszych trasach i mniejszych lotniskach. W odpowiedzi Embraer zaprojektował serię ERJ-145, z której pochodzi model ERJ135 — wersja o znacząco skróconym kadłubie, mająca na celu obsługę tras z mniejszym zapotrzebowaniem na miejsca.

Prace projektowe prowadzone były w połowie i pod koniec lat 90. XX wieku. Projektowanie i testy obiektów prototypowych miały miejsce w tym okresie, a model trafił do seryjnej produkcji i eksploatacji pod koniec lat 90. oraz na początku XXI wieku. ERJ135 został wprowadzony do oferty jako opcja dla linii lotniczych, które potrzebowały rozwiązania pomiędzy małymi turbośmigłowcami a większymi odrzutowcami regionalnymi.

Konstrukcja i charakterystyka techniczna

ERJ135 bazuje na tej samej platformie technicznej co ERJ145, co zapewnia pewien stopień współdzielności elementów konstrukcyjnych i systemów. Dzięki temu operatorzy mogą liczyć na korzyści wynikające z ujednolicenia floty, jeśli eksploatują także inne warianty rodziny ERJ.

Kadłub i układ pasażerski

• Typowe rozmieszczenie miejsc: od około 30 do 37 pasażerów, zależnie od konfiguracji. Najczęściej spotykana wersja przewiduje 37 miejsc w układzie jednoklasowym.
• Załoga: dwóch pilotów; personel pokładowy zwykle 1 osoba przy pełnym obłożeniu, choć na krótkich lotach załoga pokładowa nie zawsze była wymagana.
• Wnętrze: kabina zaprojektowana z myślą o komforcie na krótkich trasach, z relatywnie szerokim przejściem i stosunkowo dużymi bagażnikami nad głowami w porównaniu z niektórymi konkurentami w segmencie.

Silniki i osiągi

• Napęd: dwa turbofanowe silniki montowane na tylnych częściach kadłuba — najczęściej jednostki Rolls-Royce AE 3007, cechujące się dużą niezawodnością i dobrą sprawnością paliwową dla tego segmentu.
• Prędkość przelotowa: porównywalna z innymi regionalnymi odrzutowcami — około Mach 0.75–0.78, co przekłada się na prędkości rzędu 750–830 km/h w zależności od warunków.
• Zasięg: typowy zasięg operacyjny w konfiguracji pasażerskiej pozwala na obsługę połączeń międzyregionalnych; wartość ta zależy od konfiguracji i ładunku, lecz ERJ135 jest przystosowany do tras o długości kilkuset do ponad tysięcy kilometrów bez międzylądowania.

Awionika i systemy pokładowe

Samolot wyposażony jest w nowoczesne jak na moment wprowadzenia systemy awioniki, umożliwiające bezpieczną eksploatację w różnych warunkach pogodowych i przy wykorzystaniu zaawansowanych procedur podejścia. Projekt przewidywał łatwość obsługi i konserwacji, co było istotne z punktu widzenia linii regionalnych dążących do minimalizacji kosztów operacyjnych.

Eksploatacja i operatorzy

ERJ135 znalazł szerokie zastosowanie przede wszystkim w liniach regionalnych, które potrzebowały elastycznej maszyny do obsługi mniej obciążonych tras. Użytkowanie obejmowało zarówno przewoźników komercyjnych, jak i operacje korporacyjne czy specjalistyczne (np. służby rządowe, transport medyczny po modyfikacjach).

• Regiony zastosowań: maszyna była wykorzystywana na wszystkich kontynentach — w Ameryce Północnej, Europie, Ameryce Południowej (szczególnie w Brazylii, gdzie zlokalizowane są zakłady Embraera), w Azji i Afryce.
• Zastosowania specjalne: część egzemplarzy przeszła modyfikacje na potrzeby VIP lub transportu towarów w konfiguracji bez miejsc pasażerskich.

Operatorzy doceniali ERJ135 za ekonomię na krótkich trasach oraz możliwość wykonywania częstych lotów przy relatywnie niskich kosztach paliwa na pasażera, co w erze wzrostu liczby połączeń punkt–punkt było istotne. Z czasem jednak pojawiła się konkurencja ze strony nowszych konstrukcji, a także turbopropów o niskich kosztach eksploatacji.

Zalety, ograniczenia i modernizacje

ERJ135 miał i nadal ma kilka istotnych zalet:

• Elastyczność – dobra obsługa krótkich i średnich tras oraz możliwość operacji z krótszych pasów startowych.
• Niezawodność – sprawdzone jednostki napędowe i solidna konstrukcja.
• Komfort pasażerów – konkurencyjny standard kabiny w swojej klasie.

Do ograniczeń można zaliczyć:

• Relatywnie niewielką liczbę miejsc w porównaniu z większymi regionalnymi odrzutowcami i nowszymi rodzinami samolotów (np. seria E-Jets), co wpływa na koszty jednostkowe przy pełnym obłożeniu.
• W miarę starzenia się floty — rosnące potrzeby konserwacyjne oraz problem ze znalezieniem części zamiennych dla wycofanych modeli.

Modernizacje obejmowały ulepszenia awioniki, renovacje wnętrz oraz adaptacje do nowych wymogów bezpieczeństwa. Niektóre linie decydowały się na przejście na warianty ERJ o większej pojemności lub na zupełnie inne typy, co jest normalnym procesem w cyklu życia maszyn lotniczych.

Serwis, konserwacja i aspekty ekonomiczne

Utrzymanie ERJ135 wiąże się z typowymi dla lotnictwa kosztami obsługi technicznej. Dzięki wspólnym podzespołom z rodziną ERJ-145 operatorzy mogli w wielu przypadkach korzystać z udogodnień logistycznych.

• Konserwacja okresowa: zgodna z zaleceniami producenta, obejmuje przeglądy mechaniczne, serwis silników i systemów awioniki.
• Dostępność części: po latach od intensywnej produkcji dostępność zamienników może być wyzwaniem, co zachęca do współpracy z wyspecjalizowanymi dostawcami i wyspecjalizowanych serwisów MRO.
• Opłacalność: dla operatorów o określonej siatce połączeń ERJ135 potrafił być ekonomicznie uzasadniony, jednak w przypadku zwiększenia popytu bardziej opłacalne stawało się wdrażanie większych maszyn.

Znaczenie dla rynku i przyszłość egzemplarzy

ERJ135 miał istotny wpływ na rozwój lotnictwa regionalnego, umożliwiając rozwinięcie większej liczby połączeń punkt–punkt na krótkich dystansach. Dzięki swojej konstrukcji dawał przewoźnikom możliwość elastycznej reakcji na zmiany w popycie.

W perspektywie wiele egzemplarzy ulega stopniowemu wycofywaniu z operacji komercyjnych, jednak nie oznacza to końca ich użyteczności. Część maszyn była i jest adaptowana na potrzeby prywatne (wersje VIP), transportu medycznego, szkolenia czy przewozu ładunków. Rynek maszyn używanych oraz serwisy specjalizujące się w modyfikacjach dają tym samolotom drugie życie poza regularnymi liniami pasażerskimi.

Podsumowanie

Embraer ERJ135 to przykład konstrukcji, która odpowiedziała na konkretne potrzeby rynku regionalnego: połączenie niskich kosztów eksploatacji, funkcjonalnej kabiny i niezawodnych systemów uczyniło z niego atrakcyjną opcję dla wielu przewoźników. Mimo upływu lat i pojawienia się nowych konkurentów, ERJ135 pozostaje ważnym elementem historii rozwoju samolotów regionalnych. Jego wpływ widoczny jest zarówno w ewolucji oferty przewoźników, jak i w dalszym rozwoju technologii obsługi krótkich połączeń lotniczych.

W zestawieniu najważniejszych cech warto jeszcze raz podkreślić: kompaktowy rozmiar, ekonomię, elastyczność w eksploatacji oraz możliwość adaptacji do różnych ról operacyjnych. To czynniki, które przez długi czas decydowały o popularności tego modelu i które wciąż wpływają na jego obecne zastosowania.