Embraer ERJ145 to jeden z najbardziej rozpoznawalnych samolotów regionalnych zaprojektowanych w drugiej połowie XX wieku. Wykorzystywany był szeroko przez linie lotnicze na krótszych trasach, łącząc mniejsze lotniska z głównymi portami. Artykuł przedstawia historię powstania, podstawowe dane techniczne, wersje i zastosowania oraz znaczenie tego modelu dla rynku lotniczego.

Historia i powstanie

Geneza ERJ145 sięga projektu firmy Embraer z początku lat 90., kiedy brazylijski producent postanowił wejść na rynek maszyn regionalnych o większej ładowności. Program miał na celu zaoferowanie linii lotniczym samolotu ekonomicznego w eksploatacji, o zasięgu wystarczającym do obsługi połączeń krótko- i średniodystansowych oraz o konfiguracji mieszczącej około pięćdziesięciu pasażerów.

Pierwszy lot prototypu odbył się 11 sierpnia 1995 roku. Po okresie testów i certyfikacji samolot szybko zdobył zainteresowanie przewoźników. Oficjalne wejście do służby nastąpiło w drugiej połowie lat 90., a maszyna szybko stała się podstawą wielu flot regionalnych w Ameryce Północnej, Europie, Ameryce Południowej i Azji. Produkcja trwała przez kilkanaście lat, w wyniku czego powstała rodzina wariantów opartych na tej platformie.

ERJ145 był odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie na elastyczne i relatywnie tanie w eksploatacji maszyny, które mogłyby zastąpić starsze turbopropy lub mniejsze odrzutowce na trasach o mniejszym popycie. Dzięki temu Embraer umocnił swoją pozycję jako czołowy producent samolotów regionalnych.

Konstrukcja i dane techniczne (przybliżone)

ERJ145 to dwusilnikowy odrzutowiec z tylnie zamontowanymi silnikami, klasyfikowany jako samolot krótkiego i średniego zasięgu. Jego konstrukcja była prosta, ale nowoczesna, z naciskiem na niezawodność i niskie koszty operacyjne.

• Pojemność pasażerska: typowo około 50 miejsc (konfiguracje mogą się różnić w zależności od operatora).
• Napęd: dwa turbofany Rolls‑Royce AE 3007 (różne warianty silników w zależności od wersji).
• Prędkość przelotowa: około 800–830 km/h (w zależności od warunków i wersji).
• Zasięg: wartości typowe wahają się w przedziale zależnym od wariantu – od ok. 1 500 km do kilku tysięcy kilometrów w wersjach zwiększonego zasięgu; dokładny zasięg zależy od obciążenia i konfiguracji paliwowej.
• Rozmiary: długość i rozpiętość kadłuba oraz powierzchnia skrzydeł zostały zaprojektowane z myślą o optymalnej aerodynamicznej efektywności dla lotów regionalnych.

Warto podkreślić, że parametry te są orientacyjne — poszczególne wersje ERJ145 (np. LR, XR) oferowały różne zestawy wyposażenia i możliwości eksploatacyjne. Konstrukcja kabiny koncentrowała się na komforcie pasażerów i szybkim wpisywaniu się w procedury obsługi naziemnej, co pozwalało na częste rotacje samolotu w ciągu dnia.

Wersje i odmiany

Model ERJ145 nie występował w pojedynczym wariancie — powstała cała rodzina odmian dostosowanych do potrzeb różnych operatorów:

• ERJ-135 — skrócona wersja (mniej miejsc), przeznaczona dla linii o mniejszym zapotrzebowaniu;
• ERJ-140 — pośrednia wersja z ograniczoną liczbą miejsc;
• ERJ-145 — podstawowy wariant mieszczący około 50 pasażerów;
• ERJ-145LR/XR — wersje o wydłużonym zasięgu i poprawionej wydajności lotu;
• Wersje specjalne — platformy do zastosowań wojskowych i specjalnych (np. rozpoznanie, AWACS na bazie kadłuba ERJ), a także różne konfiguracje cargo i VIP.

Przykładem adaptacji platformy ERJ145 są wersje wojskowe i specjalnego przeznaczenia — Embraer opracował warianty wyposażone w systemy radarowe i rozpoznawcze używane m.in. przez siły zbrojne kilku państw. Te modyfikacje podkreślają uniwersalność projektu i jego przydatność nie tylko w cywilnej eksploatacji.

Eksploatacja i operatorzy

ERJ145 zdobył popularność przede wszystkim wśród regionalnych przewoźników, którzy cenią go za niski koszt godzinowy oraz możliwość obsługi tras o umiarkowanym popycie. Maszyna była szeroko stosowana w Ameryce Północnej przez przewoźników działających na zlecenie większych linii (tzw. feeder carriers), a także w Europie i Ameryce Południowej.

Producent i operatorzy podkreślali łatwość obsługi naziemnej, efektywność paliwową oraz stosunkowo prostą logistykę części zamiennych. Dzięki temu ERJ145 przez wiele lat utrzymywał stabilne zainteresowanie, szczególnie tam, gdzie przepływy pasażerskie nie uzasadniały użycia większych samolotów.

Bezpieczeństwo i eksploatacyjne doświadczenia

ERJ145 jest oceniany jako konstrukcja bezpieczna, z nowoczesnymi systemami redundancji i typową dla odrzutowców tej klasy awioniką. W trakcie eksploatacji wypracowano liczne procedury obsługi i utrzymania, co poprawiło niezawodność floty. Linie i operatorzy chwalili maszynę za dobre osiągi na krótkich pasach startowych oraz stabilność zachowania w rejonie przelotu.

Wprowadzono także programy modernizacji kabiny i awioniki, co pozwalało utrzymać konkurencyjność ERJ145 w zestawieniu z nowszymi konstrukcjami. Mimo upływu lat, wiele egzemplarzy było eksploatowanych jeszcze długo po zakończeniu seryjnej produkcji dzięki przeglądom, remontom i modernizacjom.

Znaczenie dla rynku lotniczego

ERJ145 przyczynił się do rozwoju rynku lotów regionalnych, umożliwiając zwiększenie częstotliwości połączeń i lepsze skomunikowanie mniejszych ośrodków z dużymi hubami. Dzięki konkurencyjnej cenie zakupu i eksploatacji, stał się alternatywą dla turbopropów i droższych odrzutowców w transporcie regionalnym.

Platforma ta również zainspirowała dalszy rozwój portfolio Embraera, który później zaproponował serię większych i bardziej zaawansowanych E-Jets, odpowiadających na inne potrzeby operatorów. Niemniej ERJ145 pozostaje ważnym etapem w historii brazylijskiego producenta i rynku samolotów regionalnych w ogóle.

Podsumowanie

Embraer ERJ145 to klasyczny przykład udanego samolotu regionalnego — zaprojektowanego z myślą o ekonomii, prostocie obsługi i adaptacyjności. Jego powstanie w połowie lat 90. przyniosło rozwiązanie odpowiadające na konkretną potrzebę rynku: efektywny przewóz około 50 pasażerów na trasach krótkich i średnich. Przez lata eksploatacji powstało wiele wersji i zastosowań specjalnych, co świadczy o jego uniwersalności. Choć rynek samolotów pasażerskich nieustannie się rozwija, rola ERJ145 w historii lotnictwa regionalnego pozostaje istotna.

Kluczowe słowa: Embraer, ERJ145, regionalny, 50, silniki, zasięg, awionika, produkcja, eksploatacja, bezpieczeństwo